Tekst: Sierpien, 1999
Data publikacji: 06 Grudzien, 2002
Autor: GMK ©PoloniaMiami.com

Slowo od PoloniaMiami.com - ponizszy tekst zostal napisany w 1999 roku, troche czasu uplynelo do dzis (Grudzien 2002), jednak sprawy ktore opisuje sa jak najbardziej aktualne i przedstawiaja zycie naszej spoleczosci polonijnej na Poludniowej Florydzie.

Polonia amerykanska bardzo silnie akcentuje swe przywiazanie do religii chrzescijanskiej, a scislej rzecz biorac jest to raczej wiez z kosciolem katolickim. Nie ma w tym nic nadzwyczajnego, poniewaz religia stanowi bardzo wazny komponent tozsamosci narodowej. W warunkach emigracji kosciól katolicki jest "miejscem", w którym nie tylko mozna odnalezc konkretny przekaz religijny (tresc religii), ale co wazniejsze w tym tekscie, jest to wspólnota która troszczy sie o zachowanie dziedzictwa kulturowego ( w tym wypadku polskiego). Tekst ten koncentruje sie na analizie dzialalnosci Polskiej Misji Katolickiej Matki Boskiej Czestochowskiej [1] (dalej w skrócie PMK), która sprawuje opieke duszpasterska nad Polakami zamieszkujacymi na stale lub czasowo w Archidiecezji Miami i diecezji Palm Beach [2]. Jak czytamy w biuletynie duszpasterskim wydawanym przez Misje: "Stanowimy Wspólnote wiary i milosci, która umacniamy i poglebiamy przez modlitwe, przyjmowanie sakramentów swietych - szczególnie przez uczestnictwo w niedzielnej Eucharystii oraz wzajemna milosc i pomoc. Chcemy troszczyc sie o rozwój dziedzictwa chrzescijanskiego i polskiego, a takze o przekazywanie piekna jezyka, kultury i tradycji ojczystych." [3], mnie osobiscie bedzie interesowal ten ostatni akcent dzialalnosci Misji, w którym mowa jest o owym polskim dziedzictwie kulturowym. Sila rzeczy wiec w materii tej pracy nie bedzie rozwazan na temat dynamiki religijnosci polonii amerykanskiej wchodzacej w sklad wspólnoty parafialnej Pompano Beach, skoncentruje sie na aspekcie organizacyjnym Misji, by wskazac na interakcje z funkcjonowaniem spolecznosci polonijnej. Przy zalozeniu, ze te zwiazki istnieja bezposrednim celem pracy jest wskazanie na funkcje religii (kosciola) które pelni ona (on) w zyciu polonijnym.

Dzialalnosc PMK na terenie poludniowej Florydy

Specyfika dzialalnosci PMK pod wezwaniem Matki Boskiej Czestochowskiej jest to, ze obsluguje ona duza liczbe wiernych rozsianych po calej poludniowej Florydzie. W zwiazku z tym, proboszcz parafii w Pompano prowadzi swój zywot duszpasterski niejako "on the road". Znaczy to tyle, iz oprócz poslugi duszpasterskiej sprawowanej we wlasnym kosciele, odprawia on nabozenstwa w innych miejscach: raz w tygodniu w Lantana oraz Miami Beach, a raz w miesiacu w oddalonym od macierzystego miejsca o 300 kilometrów Kosciele Matki Boskiej Gwiazdy Morza - Key West. Wynika to po pierwsze z ogromnego zapotrzebowania na wsparcie religijne ze strony przedstawiciela kosciola katolickiego, a po drugie jest to spowodowane olbrzymimi klopotami komunikacyjnymi wynikajacymi z tego, ze wspólnota parafialna jest praktycznie rozsiana po calej poludniowej Florydzie. Wspólnota parafialna jest zorganizowana na mocy prawa kanonicznego, co w praktyce oznacza, ze do sakramentów i innych czynnosci o znamionach prawnych (chrzest, bierzmowanie, slub) maja dostep tylko ci parafianie, którzy sa oficjalnie zarejestrowani w parafii [4]. Przy proboszczu parafii dzialaja takze organy spoleczne, mianowicie dziesiecioosobowa Rada Parafialna wybierana na kadencje jednoroczna jako organ doradczy, oraz trzy osobowa Rada Ekonomiczna badajaca stan finansowy parafii ( przy czym jest ona ustalana przez proboszcza). Ciekawe jest to, ze proboszcz zobowiazany jest do przedstawienia rocznego rozliczenia finansowego, które jest publikowane w biuletynie duszpasterskim [5]. Jest to wymóg konieczny, zgodny z zaleceniami episkopatu amerykanskiego. Dla obywatela amerykanskiego oczywisty, dla przybysza z Europy wschodniej szokujacy. W Polsce taka jawnosc póki co jest nie do pomyslenia, ale kto wie czy kiedys nie stanie sie to norma w polskich realiach. Przy parafii dziala sobotnia szkola jezyka polskiego im. Sw. Jadwigi, która jest przeznaczona dla dzieci które sa zainteresowane poznaniem jezyka polskiego oraz historii i geografii Polski. Oprócz tego w ramach szkoly prowadzona jest tez katecheza [6]. Prowadzona jest przez wykwalifikowanych pedagogów, którym przewodniczy mgr Krystyna Wodzinska. Do szkoly uczeszczaja dzieci w róznym wieku ( od wieku przedszkolnego do licealnego). Na terenie poludniowej Florydy jest to jedyna szansa, aby od podstaw uczyc sie jezyka polskiego, co w przypadku osób urodzonych na terenie Stanów Zjednoczonych jest bardzo istotne. W ramach szkoly organizowane sa takze letnie kolonie dla dzieci, w 1999 roku odbyly sie one w lipcu w górach Smoky w Pólnocnej Karolinie [7]. Oprócz tego raz w miesiacu organizowane sa w kawiarence przy kosciele spotkania dla mlodziezy studiujacej i pracujacej. Jak juz wspomnialem przy kosciele funkcjonuje kawiarenka oraz sklepik parafialny. Po niedzielnej mszy swietej wierni spotykaja sie w kawiarence, w której mozna nabyc za symbolicznego dolara kawe i ciasto, z wlasnym duszpasterzem. W sklepiku mozna nabyc duzy wybór ksiazek religijnych, kaset, modlitewników, tygodnik katolicki "Niedziela", istnieje mozliwosc wypozyczenia tez bajek i filmów w jezyku polskim. Przy kosciele odbywaja sie rozmaite spotkania z osobami zaproszonymi. Paleta tych, którzy bywali na spotkaniach ze wspólnota parafialna jest rozmaita. Goscili tam miedzy innymi: ojciec Prowincjal ks. Andrzej Maslejka - przelozony Prowincji Pólnocno - Amerykanskiej Towarzystwa Chrystusowego [8], ks. bp Ryszard Karpinski - biskup pomocniczy w Lublinie [9], Tadeusz Rydzyk - zalozyciel i dyrektor Radia Maryja w Toruniu [10], ks. Marek Hajdyla - dyrektor Radia Plus w Krakowie [11], ks. Antoni Rogulski - wykladowca filozofii w Wyzszym Seminarium Duchowym Towarzystwa Chrystusowego [12], prof. J. R. Nowak - historyk i publicysta [13], a takze politycy jak chociazby poslanka Anna Sobecka z kola poselskiego Nasze Kolo [14].

Integracyjny wymiar dzialalnosci wspólnoty parafialnej

Wokól dzialalnosci PMK mamy do czynienia z integrowaniem sie wspólnoty, jest to wspólnota ugruntowana na fundamencie religii. To co laczy jest szczególnym odniesieniem do katolicyzmu, a co za tym idzie do polskosci. Bowiem dopiero na gruncie emigracyjnym widac jak bardzo ma tu zastosowanie pewien skrót myslowy identyfikujacy polskosc z kosciolem katolickim. W szerokim sensie mozna powiedziec, ze religia pelni tu funkcje integracyjna. Integruje bowiem spolecznosc polonijna wokól religii (kosciola). W wymiarze szczególowym ma to odzwierciedlenie np. w udziale w odbywajacych sie co roku w sierpniu odpustach parafialnych [15]; w polskie wieczerzy wigilijnej [16], czy tez w organizowanych przez proboszcza balach dobroczynnych [17]. Wlasciwie na dzien dzisiejszy ( wrzesien ) kosciól reprezentowany przez charyzmatyczna postac Ks. Jana Fiedurka pozostaje jedynym miejscem, gdzie mozliwe jest spotkanie prawie calej polonii zamieszkujacej poludniowa Floryde. Wiaze sie to z faktem sklócenia czesci polonii zgrupowanych w dwóch antagonistycznych klubach polonijnych - "Klub Polonez" [18] i "Klub Polsko - Amerykanski Polonia". W ten sposób rosnie znaczenie centrum, czyli kosciola w Pompano Beach. W tej sytuacji ogromne znaczenie posiada wydawany przez kosciól Biuletyn Duszpasterski [19], w którym to oprócz informacji o tresciach stricte religijnych, czy tez informacji dotyczacych funkcjonowania samego kosciola znajdziemy ogloszenia dotyczace wynajmu nieruchomosci, czy chociazby posrednictwa pracy. To co jednak najwazniejsze, to fakt, ze w Biuletynie mozna znalezc adresy wszystkich firm i innych instytucji, które pozwalaja na funkcjonowanie nawet temu, kto nie posiada znajomosci jezyka angielskiego. A jest to sytuacja bardzo powszechna. Znajdziemy wiec tam adresy: sklepów spozywczych oferujacych cala game produktów "polskich", adwokatów mówiacych po polsku, stomatologów, lekarzy, mechaników samochodowych, posredników w handlu nieruchomosciami, firm wysylkowych, tlumaczy itp. Wszyscy oni sponsoruja wydawanie biuletynu duszpasterskiego w jezyku polskim, jest to praktycznie jedyna "gazeta" tygodniowa opisujaca swiatek polonii na tym terenie. Oprócz tego kosciól posiada wlasna strone internetowa [20], dzieki której dociera do wiekszej ilosci wiernych. Oprócz funkcji integracyjnej mozna wskazac jeszcze funkcje identyfikacji i tozsamosci narodowej religii. Bezposrednim celem identyfikacyjnym jest religia, katolicyzm, a wraz z nim wszelkie atrybuty polskosci: w tym jeden podstawowy: jezyk. Wlasnie w koncowym rozrachunku jezyk jest tym z czym najczesciej identyfikuja sie przedstawiciele polonii, szczególnie ludzie w srednim wieku oraz starsi. Dopiero poprzez jezyk docieraja oni do calej reszty tego co tyczy sie polskosci: polityki, kultury. Kosciól w Pompano Beach, ale nie tylko jest taka twierdza, w której mozna odnalezc jakas "namiastke Polski". Nie znaczy to jednak, ze wspólnota ta jest oderwana zupelnie od warunków, w których dziala, tak nie jest. Nie jest to hermetyczna enklawa, w która zyje sprawami wylacznie abstrakcyjnej polskosci, ta wspólnota ma tez wlasne prywatne problemy spowodowane niepewnym emigracyjnym losem, które tez sa rozwiazywane w ramach wspólnoty religijnej.

Zakonczenie

W tym szkicu o bardzo luznej formie staralem sie wykazac, ze religia (kosciól) moze pelnic pewne doniosle funkcje w ramach pewnego mikroswiata, jakim jest polonia amerykanska zamieszkujaca tereny poludniowej Florydy, a scislej rzecz biorac, przypatrywalem sie wspólnocie duszpasterskiej, której przewodzi ks. J. Fiedurek. Wskazalem tylko na dwie funkcje, z którymi w moim przekonaniu mamy do czynienia: z integracyjna oraz identyfikacji i tozsamosci narodowej. Nie twierdze, ze sa to jedyne funkcje które mozna wylowic, ja jednak "wypatrzylem" te dwie i tylko nimi sie w sposób bardzo pobiezny zajalem. Dla mnie osobiscie PMK w Pompano Beach jest niewatpliwie jedynym miejscem, gdzie objawia sie z cala wyrazistoscia polskosc, a co wazniejsze ta polskosc sie pielegnuje. Nie znaczy to ze mamy do czynienia z kosciolem niejako "narodowym", ale z kosciolem, który ma pomagac w szerokim sensie tego slowa konkretnej grupie, w tym wypadku jest to polonia amerykanska. Jednak problemy tu zasygnalizowane podkreslam bardzo wyraznie, wymagalyby uszczególowienia poprzez przeprowadzenie ilustrujacych badan empirycznych.

[GMK: sierpien 1999]

Przypisy:

[1] Praca ta powstala podczas pobytu w Stanach Zjednoczonych (Lauderhill, poludniowa Floryda) w dniach 25.07 - 7.09 1999.

[2] Polska Misja Katolicka Matki Boskiej Czestochowskiej miesci sie w Pompano Beach - 2400 NE 12 th ST., FL 33062. Jest obslugiwana przez duszpasterza z Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej ks. Jana Fiedurka S. Chr. Sprawuje on funkcje proboszcza od 15 wrzesnia 1996 roku. Sam kosciól zostal zakupiony od wspólnoty protestanckiej za srodki zebrane przez parafian, uroczystosc poswiecenia kosciola odbyla sie 19 pazdziernika 1997.

[3] „Biuletyn duszpasterski Polskiej Misji Katolickiej Matki Boskiej Czestochowskiej" (dalej pisze w skrócie - BD ) z dnia 29. 08 1999.

[4] Z tytulu przynaleznosci do parafii wynikaja tez rózne korzysci, za takowa mozna uznac np. fakt, ze wszyscy uzywajacy kopertek budzetowych wystawianych przez kancelarie parafialna, moga otrzymac potwierdzenie zlozonych na kosciól darowizn. Wiaze sie to z mozliwoscia uzyskania ulgi podatkowej przez danego parafianina z tego tytulu.

[5] Jako ciekawostke moge podac, ze proboszcz parafii w Pompano Beach otrzymuje pensje w wysokosci 20 tysiecy dolarów rocznie, miesiecznie jest to ok. 1800 dolarów. Jest to suma zaczerpnieta ze sprawozdania finansowego za rok 1998.

[6] Zob. BD z dnia 28.09.1997, oraz BD z dnia 13.06.1999.

[7] Zob. BD: 30.05 1999, 20. 06.1999.

[8] Wizytowal on parafie w Pompano Beach w dniach 30.04 - 2.05 1999.

[9] Goscil on w Pompano w styczniu 1999 zob. BD- 31.01.1999.

[10] Goscil on na Florydzie kilkakrotnie, ostatni raz 28.09 1997 roku. Jego pobyty byly zwiazane z gromadzeniem srodków na powstanie i rozwój Radia Maryja, nie tylko w Polsce ale w Stanach Zjednoczonych, oraz na rzekome kupno Stoczni Gdanskiej. Wizyty innych redemptorystów zwiazanych z tym radiem sa dosc czeste w tym osrodku duszpasterskim, wiaze sie to z akcja promowania tego radia w kregach polonii. Trzeba powiedziec, ze stacja ta dostepna droga satelitarna jest najwazniejszym oprócz prasy polonijnej zródlem wiedzy o Polsce. Nie bez znaczenia jest fakt, ze jest to stacja wylacznie polskojezyczna. W 1999 roku abonament za odbiór Radia Maryja wynosil 5 dolarów miesiecznie, badz 50 dolarów rocznie. Zob. BD 16.05.1999.

[11] Goscil on na Florydzie na przelomie czerwca i lipca 1999 roku i zastepowal proboszcza podczas jego letnich wakacji.

[12] BD 12.09.1999.

[13] Jest to postac zwiazana z Kongresem Polonii Amerykanskiej, wyglosil on 16.05 1999 roku w Pompano odczyt na temat zagrozen we wspólczesnej Polsce.

[14] Zob. BD 19.09.1999. Jest to poslanka z tzw. klubu parlamentarnego o. Tadeusza Rydzyka, przewodniczaca komitetu S.O.S dla Radia Maryja. Trzeba jednak zastrzec, ze postaci spoza kregów koscielnych nie sa zapraszane przez oficjalne organy kosciola katolickiego. Zaproszenia wystosowuja zazwyczaj organizacje polonijne.

[15] Po glównej mszy swietej odbywa sie zawsze piknik, na którym serwuje sie polskie dania, napoje chlodzace, a wszystko to w milej oprawie muzycznej. Piknik jest obslugiwany przez czlonków Sportowego Klubu Parafialnego.

[16] Ostatnia Polska Wieczerza Wigilijna zorganizowana przez PMK odbyla sie 24 grudnia 1998 roku w Polsko - Amerykanskim Klubie w North Lauderdale, trwala od godziny 20 do 23-ej. W programie wigilijnym mialo miejsce czytanie Ewangelii o narodzinach Chrystusa, zyczenia oraz dzielenie sie oplatkiem, pelna kolacja zlozona z 12 dan (m.in. barszcz czerwony, kapusta z grochem, sledzie, kluski z makiem), oraz spiew polskich koled. Bilety na wieczerze dostepne byly w cenie 20$ dorosli i 10$ dzieci do lat 14-tu.

[17] Corocznie w jesieni odbywa sie bal dobroczynny z okazji poswiecenia kosciola.

[20] Klub Polonez nie istnieje od 2001 roku (przypis PoloniaMiami.com - Grudzien 2002).

[19] Wydawanie BD jest praktyka stosowana w prawie wszystkich kosciolach katolickich na terenie Stanów Zjednoczonych.

[20] Adres: http://www.polishchurch.com